کاربری جاری : مهمان خوش آمدید
 
خانه :: مناسبت ها

مناسبت‌ها، وقایع و اعمال ماه شوّال

تاریخ مناسبت : شنبه, -1171 فروردين 6 :: ۱۰ ذی القعده ۱٤٤۲

الف) وقایع و مناسبت های ماه شوال:

اول شوال :

ــ  عید سعید فطر

ــ  به درک واصل شدن عمروبن عاص مشاور مکار معاویه درسال۴۱ هجری قمری ( شیخ عباس قمی، فیض العلام ص ۳۷۷)

سوم شوال :

ــ به درک رسیدن متوکّل عباسی قاتل امام هادی علیه السلام و کسی که دستور تخریب مرقد سیّد الشهداءعلیه السلام را درسال ۲۴۷ هجری قمری صادر کرد ( مسعودی، مروج الذهب ج ۴ ص ۳، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج۵۰ ص ۲۱۰، شیخ عباس قمی نفس المهموم ص۵۲۱ به روایت دیگری در ۴ شوّال بوده است .( مسعودی، اثبات الوصیه ص ۲۴۲، مرحوم خراسانی، منتخب التواریخ ص ۲۵۴)

پنجم شوال :

ــ  ورود مسلم بن عقیلعلیه السلام به کوفه : پس از ارسال دعوتنامه های متعدد از کوفه برای سیدالشهداعلیه السلام ؛ امام پسر عموی خود مسلم بن عقیل را به عنوان سفیر خویش راهی کوفه کرد


که مسلم در ۱۵رمضان سال ۶۰ هجری قمری از مکه خارج و در ۵ شوال وارد کوفه شده و شروع به  بیعت گرفتن از مردم برای حضرت کردند (مسعودی، مروج الذهب ج۳ ص ۵۴، شیخ عباس قمی نفس المهموم  ص۷۷، فرهاد میرزا؛ قمقام ص ۲۸۲؛ جمعی از نویسندگان، مقتل جامع ص ۵۰۷)

ــ حرکت علیعلیه السلام برای جنگ صفّین علیه معاویه در سال ۳۶ هجری قمری مسعودی، مروج الذهب ج ۲ ص ۳۷۴، شیخ عباس قمی، فیض العلام  ص۱۰۳ به روایت دیگری در چهارم رجب سال ۳۶ هجری قمری ذکر شده است ( ابو ریحان بیرونی  آثارالباقیه ص ۵۳۲)

ششم شوال :

ــ اوّلین توقیع امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای حسین بن روح  به عنوان سوّمین نایب ایشان در سال ۳۰۵ هجری قمری (علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۵۱ ص ۳۶۵)

هشتم شوال :

ــ تخریب حرم ائمّه علیهم السلام قیع به دست وهّابیون عربستان در سال ۱۳۴۴هجری قمری ( عبدالحسین نیشابوری، تقویم شیعه ص ۲۵۵)

چهاردهم شوال :

ــ به درک واصل شدن عبدالملک بن مروان قاتل امام زین العابدینعلیه السلام در سال ۸۶ هجری قمری ( شیخ عباس قمی، فیض العلام  ص۱۰۷ ملا هاشم خراسانی، منتخب التواریخ ص ۳۳۷)

پانزدهم شوال :

ــ وفات حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام درسال ۲۵۲ یا ۲۵۵ هجری قمری ( عبدالحسین نیشابوری، تقویم شیعه ص ۲۶۳ البته تعیین این تاریخ در منابع دسته اول و دسته دوم تاریخی نیامده است و تنها کتب امروزی چنین تاریخی را تعیین کرده اند)

ــ بیرون راندن یهودیان از مدینه درغزوه بنى قينقاع توسط پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به روایتی در غزوه بنی نضیر و در ۲۲ ربیع الاوّل هم  بوده . ( طبرسی، اعلام الوری ص ۱۱۶)

ــ  آغاز غزوه اُحد بین پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و مشرکان مکه و شهادت حمزه در سال سوم هجرت پیامبر ( شیخ مفید، مسارالشیعه ص ۱۵و۱۷؛ شیخ کفعمی، المصباح ص ۵۱۴، علامه مجلسی بحارالأنوار ج۲۰ ص ۱۸)

ــ معجره برگشت خورشید برای حضرت علی علیه‌السلام ( شیخ کفعمی، المصباح ص ۵۱۴ ) به روایتی هم در ۱۷ شوال بوده است.علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۹۵ ص ۱۸۸

هفدهم شوال :

ــ شهادت حضرت حمزه و آغاز جنگ احد: به روایتی آغاز جنگ اُحُد و بین پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و مشرکین مکه در سال سوم هجرت که منجر به شهادت حضرت حمزهعلیه السلام شد در این روز بوده است ( ابو ریحان بیرونی؛ آثارالباقیه ص ۵۳۵، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج۲۰ ص ۱۸؛ ملا هاشم خراسانی، منتخب التواریخ ص ۳۶)

ــ  شهادت اباصلت هروی خادم امام رضاعلیه السلام در زندان مأمون در سال ۲۰۷ هجری قمری ( عبدالحسین نیشابوری تقویم شیعه ص ۲۶۶)

ــ آغاز جنگ خندق ( احزاب) در سال پنجم هجرت بین پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و مشرکان مکه و اطراف مدینه ( شیخ عباس قمی فیض العلام  ص۱۱۱، ملا هاشم خراسانی منتخب التواریخ ص ۳۷)

بیستم  شوال :

ــ دستگیری امام کاظم علیه السلام و انتقال آن حضرت از مدینه به بغداد توسط هارون الرشید ملعون در مسجد النبی در سال ۱۷۹ هجری قمری (مرحوم کلینی، الکافی ج۱ ص ۴۹۲، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج۴۸ ص ۲۰۶؛ ملا هاشم خراسانی، منتخب التواریخ ص ۴۶۴)

بیست و سوم شوال :

ــ افتادن حضرت یونس علیه السلام در شکم ماهی ( ابو ریحان بیرونی؛ آثارالباقیه ص ۵۳۵، محدث جزائری، قصص الأنبیا ص ۶۱۶) 

بیست و پنجم شوال :

ــ شهادت امام صادق علیه السلام در سال ۱۴۸ هجری قمری و در سن ۶۵ سالگی به دست منصور عباسی به روایت مشهور( شیخ عباس قمی منتهی الآمال ص ۷۴۷ ( به نقل از کتاب جنات الخلود)؛ ملا هاشم خراسانی منتخب التواریخ ص ۴۰۷) توجه: مرحوم کلینی در الکافی ج ۱ ص  ۴۷۲، شهید اول در الدروس ص ۱۵۴، فتال نیشابوری در روضة الواعظین ج۱ ص ۷۶ و ابن شهرآشوب در مناقب آل ابیطالب ج ۴ ص ۲۸۰، فقط اشاره به ماه شوال کرده اند و روز تعیین نکرده اند

***************************************

ب ۱) اعمال مشترک هر ماه:

اعمال مشترک هر ماه چند چیز است که در تمامی ماه های قمری مشترک بوده و به شرح زیر می باشد:

اوّل: خواندن دعاهاى نقل شده در وقت ديدن هلال، كه بهترين آنها دعاى چهل و سوّم صحيفه كامله است، و به شرح زیر می باشد:

اَيُّهَا الْخَلْقُ الْمُطيعُ، الدّآئِبُ السَّريعُ، الْمُتَرَدِّدُ فى مَنازِلِ التَّقْديرِ، الْمُتَصَرِّفُ فى فَلَكِ التَّدْبيرِ، امَنْتُ بِمَنْ نَوَّرَ بِكَ الظُّلَمَ، وَ اَوْضَحَ بِكَ الْبُهَمَ، وَ جَعَلَكَ ايَةً مِنْ اياتِ مُلْكِهِ، وَ عَلامَةً مِنْ عَلاماتِ سُلْطانِهِ، وَامْتَهَنَكَ بِالزِّيادَةِ وَالنُّقْصانِ، وَ الطُّلُوعِ وَ الْاُفُولِ، وَ الْاِنارَةِ وَ الْكُسُوفِ، فى كُلِّ ذلِكَ َنْتَ لَهُ مُطيعٌ، وَ اِلى‏ اِرادَتِهِ سَريعٌ، سُبْحانَهُ ما اَعْجَبَ ما دَبَّرَ فى اَمْرِكَ، وَ اَلْطَفَ ماصَنَعَ فى شَاْنِكَ، جَعَلَكَ‏مِفْتاحَ  شَهْرٍ حادِثٍ لِأَمْرٍ حادِثٍ، فَاَسْئَلُ اللَّهَ رَبّى وَ رَبَّكَ، وَ خالِقى وَ خالِقَكَ، وَ مُقَدِّرى - وَ مُقَدِّرَكَ، وَ مُصَوِّرى وَ مُصَوِّرَكَ، اَنْ يُصَلِّىَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ الِهِ، وَ اَنْ يَجْعَلَكَ هِلالَ بَرَكَةٍ لاتَمْحَقُها الْاَيّامُ، وَ طَهارَةٍ لا تُدَنِّسُهَا الْاثامُ، هِلالَ اَمْنٍ مِنَ الْافاتِ، وَ سَلامَةٍ مِنَ السَّيِّئاتِ، هِلالَ سَعْدٍ لانَحْسَ فيهِ، وَ يُمْنٍ لا نَكَدَ مَعَهُ، وَ يُسْرٍ لا يُمازِجُهُ عُسْرٌ، وَ خَيْرٍ لا يَشُوبُهُ شَرٌّ، هِلالَ اَمْنٍ وَ ايمانٍ، وَ نِعْمَةٍ وَ اِحْسانٍ، وَ سَلامَةٍ وَ اِسْلامٍ. اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ  الِهِ، وَ اجْعَلْنا مِنْ اَرْضى‏ مَنْ طَلَعَ عَلَيْهِ، وَ اَزْكى‏ مَنْ نَظَرَ اِلَيْهِ، وَ اَسْعَدَ مَنْ تَعَبَّدَ لَكَ فيهِ، وَ وَفِّقْنا فيهِ لِلتَّوْبَةِ، وَ اعْصِمْنا فيهِ  مِنَ الْحَوْبَةِ، وَ احْفَظْنا فيهِ مِنْ مُباشَرَةِ مَعْصِيَتِكَ، وَ اَوْزِعْنا فيهِ شُكْرَ نِعْمَتِكَ، وَ اَلْبِسْنا فيهِ جُنَنَ الْعافِيَةِ، وَ اَتْمِمْ عَلَيْنا بِاسْتِكْمالِ طاعَتِكَ فيهِ الْمِنَّةَ، اِنَّكَ الْمَنَّانُ الْحَميدُ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ الِهِ الطَّيِّبينَ الطّاهِرينَ.

» :ترجمهدعاى آن حضرت هنگامى که به ماه نو نگاه مى ‏کرد» اى آفریده مطیع، اى - رونده کوشا و شتابان، اى رفت - و آمد کننده در منازل معین شده، اى متصرف در چرخ گردان تدبیر، ایمان آوردم به آن کس که به سبب تو تاریکی ها را روشن کرد، و آنچه را که به سختى مى‏ توان یافت آشکار فرمود، و تو را علامتى از علائم چیرگى و استیلاى خود، و نشانى از نشانه ‏هاى قدرت خویش قرار داد، و تو را گاهى به نقص و گاهى به کمال، و وقتى به طلوع و زمانى به غروب، و حالتى پر نور و حالتى گرفته مسخر خویش نمود، در تمام این احالات فرمانبردار اویى، و به سوى اراده ‏اش شتابانى، منزه است او، چه عجیب است تدبیرى که در حق تو به کار برده، و چه دقیق است آنچه درباره تو انجام داده، تو را کلید ماهى نو براى برنامه ‏اى نو ساخته، پس از پروردگار که ربّ من و توست، و آفریننده من و توست، و مهار مقدّرات من و تو در کف قدرت اوست، و صورتگر من و صورتگر توست مى ‏خواهم که بر محمد و آلش درود فرستد، و تو را ماه برکتى قرار دهد که گذشت روزگاران آن را از بین نبرد، و ماه پاکیى که گناهان آن را آلوده ننماید، هلال ایمنى از آفات، سلامتى از زشتىها، هلال خوش طالعى برکنار  از نحسى، و میمنت بدون گرفتارى، و آسایش بدون دشوارى، و خیر بدون شرّ، هلال ایمنى و ایمان، و نعمت و احسان، و سلامت و اسلام باشد. بارالها بر محمد و آلش درود فرست، و ما را از خشنودترین (یاپسندیده ‏ترین) کسانى قرار ده ‏که این ماه برآنان طلوع کرده، و پاکیزهترین کسانى‏ که به ‏آن نظر نموده، و سعادتمندترین کسانى که در آن به بندگى تو کوشیده، و ما را در این ماه توفیق توبه عنایت کن، و از گناه حفظ فرما، و از دست زدن به نافرمانیت بازدار، و اداى شکر نعمتت را به ما ارزانى‏ دار، و لباس هاى عافیت و سلامت بر ما بپوشان، و به سبب انجام طاعت کامل نعمتت - را در این ماه بر ما کامل گردان، زیرا که تو بس بخشنده و ستوده ‏اى، و درود خدا بر محمد و آل پاک و پاکیزهاش باد. صحیفۀ سجادیه ص ۱۸۲، شیخ کفعمی، المصباح ص ۵۶۲، علامه مجلسی، بحارالأنوار، ج ۵۵، ص ۱۷۸.

نقل است اگر کسی دسترسی به دعای فوق را نداشت و یا فرصت یا حوصله قرائت آن را نداشت أقلّش آن است که سه مرتبه بگوید اللّهُ اَکْبَر و سه مرتبه لا إلهَ الَّا الْلّه و سپس بگوید: اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أذْهَبَ شَهْرَ کَذا وَ جاءَ بِشَهْرِ کَذا.

دوم: خواندن هفت مرتبه سوره حمد براى دفع درد چشم.
سوم: اندكى پنير خوردن، چه روايت شده : هركه خود را به خوردن آن در اول هر ماه مقيّد كند، اميد است در آن ماه حاجتش ردّ نشود.
چهارم: در شب اوّل دو ركعت نماز بجا آورد، در هر ركعت پس از سورۀ حمد سورۀ انعام را بخواند، و از خدا بخواهد او را از هر ترس و دردى ايمن گرداند، و در آن ماه حادثه ­اى را نبيند كه ناپسند او باشد.
پنجم: در روز اوّل دو ركعت نماز بجا آورد، در ركعت اول پس از سورۀ حمد سى مرتبه سورۀ توحيد، و در ركعت دوم بعد از سورۀ حمد سى مرتبه سورۀ قدر بخواند و پس از نماز صدقه بدهد، چون چنين كند، سلامتی‌اش را در آن ماه از خدا خريده است.
و از بعضى روايات استفاده می‌شود، كه پس از نماز بخواند: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَ مَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَ يَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَ مُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كَاشِفَ لَهُ إِلّا هُوَ، وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ، يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ، وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً، مَا شَاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ، حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ، وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ، لا إِلَهَ إِلّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ، رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ، رَبِّ لا تَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ.

ترجمه: به نام خدا كه رحمتش بسيار و مهربانی‌اش هميشگى است، هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست، مگر اينكه روزى او بر خدا است و قرارگاه و امانگاهش را خدا می داند، همه اينها در كتابى روشن است.
به نام خدا كه رحمتش بسيار و مهربانی‌اش هميشگى است، اگر خدا به تو زيانى رساند، جز او كسى برطرف كننده آن نيست، و اگر خيرى را براى تو بخواهد، فضل او را بازگرداننده‌اى نيست، آن را به هركس از بندگانش بخواهد می‌رساند، و او آمرزنده و مهربان است.
به نام خدا كه رحمتش بسيار و مهربانی‌اش هميشگى است، خدا به زودى پس از دشوارى آساني قرار می‌دهد، آنچه خدا خواست همان شود، نيرويى نيست مگر به خدا، خدا ما را بس است و نيكو كارگشايى است، كارم را به خدا وامی‌گذارم كه خدا بيناى به بندگان است، معبودى جز تو نيست، من از ستم كاران بودم، پروردگارا من به آنچه از خير برايم فرود آرى نيازمندم، پروردگارا مرا تنها مگذار كه تو بهترين وارثانى « 
علامه مجلسی، زادالمعاد ص ۲۸۶، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۹۴ص ۱۳۴، محدث نوری، مستدرک الوسائل ج ۳ ص ۳۴۹»

ششم روزه: از امورى که بر آن تأکید شده، سه روز روزه گرفتن در هر ماه است. مرحوم «علّامه مجلسى»(رحمة‌الله) در «زادالمعاد» می‌گوید: مطابق مشهور، این سه روز، پنجشنبه اوّل ماه و پنجشنبه آخر ماه و چهارشنبه اوّل از دهه وسط ماه است.

منبع: فیض العلام فی عمل الشهور و وقایع الأیام ومفاتیح الجنان حاج شیخ عباس قمی

*************************************

ب ۲) اعمال اختصاصی ماه شوال:

اعمال شب عید فطر

شب اوّل: از جمله لیالى شریفه است و در فضیلت و ثواب عبادت و احیاى آن احادیث بسیار وارد شده و روایت شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست و از براى آن چند عمل است:

اوّل: غسل است در وقتى که غروب کرد آفتاب.

دوّم: احیاء آن شب به نماز و دعا و استغفار و سؤال از حقّ تعالى و بَیْتُوته در مسجد

سوّم: آنکه بخواند در عقب نماز مغرب و عشاء و نماز صبح و عقب نماز عید: اَللّهُ اَکْبَرُ اَللّهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ وَاللّهُ اَکْبَرُ اَللّهُ اَکْبَرُ وَلِلّهِ الْحَمْدُ اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلى ما هَدینا وَلَهُ الشُّکْرُ على ما اَوْلینا

چهارم: آنکه چون نماز مغرب و نافله آنرا خواند دست ها را بسوى آسمان بلند کند و بگوید: یا ذَاالْمَنِّ وَالطَّوْلِ یا ذَاالْجُودِ یا مُصْطَفِىَ مُحَمَّدٍ وَ ناصِرَهُ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاغْفِرْ لى کُلَّ ذَنْبٍ اَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فى کِتابٍ مُبینٍ

پس به سجده برود و صد مرتبه در سجده بگوید اَتُوبُ اِلَى اللّهِ پس هر حاجت که دارد از حقّ تعالى بخواهد که انشاء الله برآورده خواهد شد.

در روایت شیخ است که بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید: يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ يَا ذَا الطَّوْلِ يَا مُصْطَفِياً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ‏ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِي كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِيتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَكَ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

ثُمَّ يَخِرُّ سَاجِداً وَ يَقُولُ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مِائَةَ مَرَّةٍ سپس از سجده بلند شود و صد مرتبه بگوید : اَتُوبُ اِلَى اللّهِ

سپس حاجتش را از خدا بخواهد که انشالله برآورده شود ثُمَّ يَسْأَلُ حَاجَتَهُ تَقْضِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى.  شیخ کفعمی، البلد الأمين و الدرع الحصين،ص  ۲۳۶ . 

پنجم: زیارت کند امام حسینعلیه‌السلام را که فضیلت بسیار دارد و زیارت مخصوصه این شب در باب زیارات بیاید انشاءالله
ششم: ده مرتبه بگوید ذکر یا دآئِمَ الْفَضْلِ را که در اعمال شب جمعه گذشت

هفتم: بجا آورد ده رکعت نمازى که در شب آخر ماه رمضان گذشت

هشتم: بجا آورد دو رکعت نماز در رکعت اوّل بعد از حمد هزار مرتبه توحید و در دوّم یک مرتبه بخواند و بعد از سلام سر به سجده بگذارد و صدمرتبه بگوید: اَتُوبُ اِلَى اللّهِ 

پس بگوید: یا ذَالْمَنِّ وَالْجُودِ یا ذَاالْمَنِّ وَالطَّوْلِ یا مُصْطَفِىَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِهِ وَافْعَلْ بى کَذا وَکَذا 

و بجاى آن حاجات خود را بطلبد.

روایت است که حضرت امیرالمؤمنینعلیه‌السلام این دو رکعت را به این کیفیت به جا می‌آورد پس سر از سجده برمى داشت و می‌فرمود بحقّ آن خداوندى که جانم بدست قدرت اوست هر که این نماز را بکند هر حاجت از خدا بطلبد البتّه عطا کند و اگر بعدد ریگ هاى بیابان گناه داشته باشد خدا بیامرزد و در روایت دیگر بجاى هزار مرتبه توحید صد مرتبه وارد شده لکن نماز را بعد از نماز مغرب و نافله آن باید بجا آورد

و شیخ و سیّد بعد از این نماز این دعا را نقل کرده‌اند: يا اللَّهُ يا اللَّهُ يا اللَّهُ، يا رَحْمانُ يا اللَّهُ، (يا رَحِيمُ يا اللَّهُ) ، يا مَلِكُ‏ يا اللَّهُ‏، يا قُدُّوسُ‏ يا اللَّهُ‏، يا سَلامُ يا اللَّهُ، يا مُؤْمِنُ يا اللَّهُ، يا مُهَيْمِنُ يا اللَّهُ، يا عَزِيزُ يا اللَّهُ، يا جَبّارُ يا اللَّهُ‏، يا مُتَكَبِّرُ يا اللَّهُ، يا خالِقُ يا اللَّهُ، يا بارِئُ يا اللَّهُ. يا مُصَوِّرُ يا اللَّهُ، يا عالِمُ يا اللَّهُ، يا عَظِيمُ يا اللَّهُ، يا كَرِيمُ يا اللَّهُ، يا حَلِيمُ يا اللَّهُ، يا حَكِيمُ يا اللَّهُ، يا سَمِيعُ يا اللَّهُ، يا بَصِيرُ يا اللَّهُ، يا قَرِيبُ يا اللَّهُ، يا مُجِيبُ يا اللَّهُ، يا جَوادُ يا اللَّهُ، يا واحِدُ يا اللَّهُ، يا وَلِيُ‏ يا اللَّهُ‏. يا وَفِيُّ يا اللَّهُ، يا مَوْلى‏ يا اللَّهُ، يا قاضِي يا اللَّهُ، يا سَرِيعُ يا اللَّهُ، يا شَدِيدُ يا اللَّهُ، يا رَؤُفُ يا اللَّهُ، يا رَقِيبُ يا اللَّهُ، يا مُجِيبُ يا اللَّهُ، يا جَوادُ يا اللَّهُ، يا ماجِدُ يا اللَّهُ، يا عَلِيُّ يا اللَّهُ، يا حَفِيظُ يا اللَّهُ. يا مُحِيطُ يا اللَّهُ، يا سَيِّدَ السَّاداتُ يا اللَّهُ، يا أَوَّلُ يا اللَّهُ، يا آخِرُ يا اللَّهُ، يا ظاهِرُ يا اللَّهُ، يا باطِنُ يا اللَّهُ، يا فاطِرُ يا اللَّهُ، يا قاهِرُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، (يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ). يا وَدُودُ يا اللَّهُ، يا نُورُ يا اللَّهُ، يا دافِعُ يا اللَّهُ‏، يا مانِعُ يا اللَّهُ، [يا رافِعُ يا اللَّهُ‏]، يا فاتِحُ يا اللَّهُ، يا نَفّاعُ يا اللَّهُ، يا جَلِيلُ يا اللَّهُ، يا جَمِيلُ يا اللَّهُ، يا شَهِيدُ يا اللَّهُ، يا شاهِدُ يا اللَّهُ، يا مُغِيثُ يا اللَّهُ، يا حَبِيبُ يا اللَّهُ، يا فاطِرُ يا اللَّهُ، يا مُطَهِّرُ يا اللَّهُ. يا مالِكُ يا اللَّهُ، يا مُقْتَدِرُ يا اللَّهُ، يا قابِضُ يا اللَّهُ، يا باسِطُ يا اللَّهُ، يا مُحْيِي يا اللَّهُ، يا مُمِيتُ يا اللَّهُ، يا مُجِيبُ يا اللَّهُ، يا باعِثُ يا اللَّهُ، يا مُعْطِي يا اللَّهُ، يا مُفْضِلُ يا اللَّهُ، يا مُنْعِمُ يا اللَّهُ، يا حَقُّ يا اللَّهُ، يا مُبِينُ يا اللَّهُ. يا طَبِيبُ يا اللَّهُ، يا مُحْسِنُ يا اللَّهُ، يا مُجْمِلُ يا اللَّهُ، يا مُبْدِئُ يا اللَّهُ، يا مُعِيدُ يا اللَّهُ، يا بارِئُ يا اللَّهُ، يا بَدِيعُ يا اللَّهُ، يا هادِي يا اللَّهُ، يا كافِي يا اللَّهُ، يا شافِي يا اللَّهُ، يا عَلِيُّ يا اللَّهُ‏، يا حَنَّانُ يا اللَّهُ. يا مَنَّانُ يا اللَّهُ، يا ذَا الطَّوْلِ يا اللَّهُ، يا مُتَعالِي يا اللَّهُ، يا عَدْلُ يا اللَّهُ، يا ذَا الْمَعارِجِ يا اللَّهُ، يا صادِقُ يا اللَّهُ، يا دَيَّانُ يا اللَّهُ، يا باقِيُ يا اللَّهُ، يا ذَا الْجَلالِ يا اللَّهُ، يا ذَا الإِكْرامِ يا اللَّهُ. يا مَعْبُودُ يا اللَّهُ، يا مَحْمُودُ يا اللَّهُ، يا صانِعُ يا اللَّهُ، يا مُعِينُ يا اللَّهُ، يا مُكَوِّنُ يا اللَّهُ، يا فَعَّالُ يا اللَّهُ يا لَطِيفُ يا اللَّهُ، يا جَلِيلُ يا اللَّهُ، يا غَفُورُ يا اللَّهُ، يا شَكُورُ يا اللَّهُ، يا نُورُ يا اللَّهُ، يا حَنَّانُ يا اللَّهُ، يا قَدِيرُ يا اللَّهُ. يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ يا اللَّهُ، يا رَبَّاهُ‏ يا اللَّهُ، يا اللَّهُ يا اللَّهُ، يا اللَّهُ. أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ تَمُنَ‏ بِرِضاكَ، وَ تَعْفُو عَنِّي بِحِلْمِكَ، وَ تُوَسِّعَ عَلَيَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلالِ الطَّيِّبِ مِنْ حَيْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَيْثُ لا أَحْتَسِبُ، فَانِّي عَبْدُكَ لَيْسَ لِي أَحَدٌ سِواكَ، وَ لا أَجِدُ أَحَداً أَسْأَلُهُ غَيْرَكَ يا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ، ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.

پس به سجده می‌روى و می‌گویى :يا اللَّهُ يا اللَّهُ، يا رَبِّ يا اللَّهُ، يا رَبِّ يا اللَّهُ، يا رَبِّ يا اللَّهُ، يا مُنْزِلَ الْبَرَكاتِ، بِكَ تُنْزَلُ كُلُّ حاجَةٍ. أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ فِي مَخْزُونِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ، وَ الْأَسْماءِ الْمَشْهُوراتِ عِنْدَكَ، الْمَكْتُوبَةِ عَلى‏ سُرادِقِ عَرْشِكَ، أَنْ تُصَلِّيَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَقْبَلَ مِنِّي شَهْرَ رَمَضانَ، وَ تَكْتُبَنِي فِي‏ الْوافِدِينَ إِلى‏ بَيْتِكَ الْحَرامِ‏، وَ تَصْفَحَ لِي عَنِ الذُّنُوبِ الْعِظامِ، وَ تَسْتَخْرِجَ يا رَبِّ كُنُوزَكَ يا رَحْمان‏ سیدبن طاوس، الإقبال بالأعمال الحسنة، ج‏۱ ص ۴۶۱، شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج‏ ۲ ص: ۶۴۸، علامه مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۱، ص ۱۲۰.

نهم: چهارده رکعت نماز کند بخواند در هر رکعتى حمد و آیة الکرسى و سه مرتبه قل هُوَ اللّه اَحَدٌ تا براى او باشد به هر رکعتى ثواب عبادت چهل سال و عبادت هر که روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه دهم شیخ در مصباح فرموده که در آخر شب غسل کن و بنشین در جاى نماز خود تا طلوع فجر .

اعمال روز عید فطر

روز اوّل:  روز عید فطر است و اعمال آن چند چیز است  :

اوّل آنکه بخوانى بعد از نماز صبح و نماز عید آن تکبیراتى را که در شبش بعد از نماز فریضه می‌خواندى

دوّم آنکه بخوانى بعد از نماز صبح دعائى را که سیّد روایت کرده اَللّهُمَّ اِنّى تَوَجَّهْتُ اِلَیْکَ بِمُحَمَّدٍ اِمامى الخ و شیخ این دعا را بعد از نماز عید ذکر فرموده

سوّم بیرون کردن زکوة فطره است از هر سرى صاعى پیش از نماز عید به تفصیلى که در کتب فقهیّه است و بدانکه زکوة فطره واجب مؤ کّد است و شرط قبولى روزه ماه رمضان و سبب حفظ تا سال دیگر است و حق تعالى آن را مقدّم بر نماز ذکر فرموده در این آیه شریفه: قَدْ اَفْلَحَ مَنْ تَزَکّى وَ ذَکَرَاسْمَ رَبِّهِ فَصَلّى

چهارم غسل است و بهتر آن است که اگر ممکن شود از نهر غسل کنى و وقت آن بعد از طلوع فجر است تا زمان بجا آوردن نماز عید چنانچه شیخ فرموده و در جزء روایتى است که غسل را در زیر سقفى بکن و چون خواستى غسل کنى بگو :اَللّهُمَّ ایمانا بِکَ وَتَصْدیقا بِکِتابِکَ وَاتِّباعُ سُنَّةِ نَبیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّیَ‌الله‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ

پس بسم اللّه بگو و غسل کن و چون از غسل فارغ شدى بگو: اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ کَفّارَةً لِذُنُوبى وَطَهِّرْ دینى اَللّهُمَّ اَذْهِبْ عَنِّى الدَّنَسَ

پنجم: پوشیدن جامه نیکو و به کار بردن بوى خوش و رفتن به صحرا در غیر مکّه براى نماز کردن در زیر آسمان

ششم: پیش از نماز عید در اوّل روز افطار کنى و بهتر آنست که به خرما یا به شیرینى باشد و شیخ مفید فرموده مستحب است تناول کردن مقدار کمى از تربت سیّدالشهداءعلیه‌السلام که شفا است از براى هر دردى

هفتم: آنکه چون مهیّا شدى از براى رفتن به نماز عید بیرون نروى مگر بعد از طلوع آفتاب و آنکه بخوانى دعاهائى را که سیّد در اقبال نقل کرده از جمله از ابوحمزه ثمالى روایت کرده از حضرت امام محمّد باقرعلیه‌السلام که فرمود بخوان در عید فطر و قربان و جمعه وقتى که مهیّا شدى به جهت بیرون رفتن به نماز این دعا را:

اَللّهُمَّ مَنْ تَهَیَّاءَ فى هذَا الْیَوْمِ اَوْ تَعَبَّاءَ اَوْ اَعَدَّ وَاسْتَعَدَّ لِوِفادَةٍ اِلى مَخْلُوقٍ رَجاَّءَ رِفْدِهِ وَنَوافِلِهِ وَفَواضِلِهِ وَعَطایاهُ فَاِنَّ اِلَیْکَ یا سَیِّدى تَهْیِئَتى وَتَعْبِئَتى وَاِعْدادى وَاسْتِعْدادى رَجاَّءَ رِفْدِکَ وَجَوائِزِکَ وَنَوافِلِکَ وَفَواضِلِکَ وَفَضاَّئِلِکَ وَعَطایاکَ وَقَدْ غَدَوْتُ اِلى عیدٍ مِنْ اَعْیادِ اُمَّةِ نَبیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُ اللّهِ عَلَیْهِ وَعَلى الِهِ وَلَمْ اَفِدْ اِلَیْکَ الْیَوْمَ بِعَمَلٍ صالِحٍ اَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ وَلا تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوقٍ اَمَّلْتُهُ وَلکِنْ اَتَیْتُکَ خاضِعاً مُقِرّاً بِذُنُوبى وَاِساَّئَتى اِلى نَفْسى فَیا عَظیمُ یا عَظیمُ یا عَظیمُ اِغْفِرْ لِىَ الْعَظیمَ مِنْ ذُنُوبى فَاِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظامَ اِلاّ اَنْتَ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ الإقبال بالأعمال الحسنة، ج‏۱ ص ۲۸۰،

نماز عید فطر

هشتم: خواندن نماز عید است و آن دو رکعت است در رکعت اوّل حمد و سوره اءعْلى بخواند و بعد از قرائت پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیرى این قنوت را بخواند: اَللّهُمَّ اَهْلَ الْکِبْرِیاَّءِ وَالْعَظَمَةِ وَاَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ وَاَهْلَ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَةِ وَاَهْلَ التَّقْوى وَالْمَغْفِرَةِ اَسْئَلُکَ بِحَقِّ هذَا الْیَومِ الَّذى جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّیَ‌الله‌عَلَیهِ‌وَآلِهِ ذُخْراً [وَشَرَفاً] وَمَزِیْداً اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تُدْخِلَنى فى کُلِّ خَیْرٍ اَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ الَ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تُخْرِجَنى مِنْ کُلِّ سُوَّءٍ اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ الَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمْ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ ما سَئَلَکَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ وَاَعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُکَ الْصّالِحُونَ

پس تکبیر ششم بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع و سجود برخیزد به رکعت دوّم و بعد از حمد سوره وَالشَّمْسِ بخواند پس چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیرى آن قنوت را بخواند و چون فارغ شد تکبیر پنجم گوید و به رکوع رود پس نماز را تمام کند و بعد از سلام تسبیح زهراءعَلیهَاالسَّلام بفرستد و بعد از نماز عید دعاهاى بسیار وارد شده است و شاید بهترین آنها دعاى چهل و ششم صحیفه کامله باشد و مستحب است که نماز عید در زیر سمان و بر روى زمین بدون فرش و بُوریا واقع شود و آنکه برگردد از مُصَلّى از غیر آن راهى که رفته بود و دعا کند از براى برادران دینى خود به قبولى اعمال شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج‏ ۲ ص: ۶۵۴، شیخ کفعمی، البلد الأمين و الدرع الحصين،ص  ۱۶۷ علامه مجلسی، بحارالأنوار، ج ۸۷، ص ۳۷۹. 

نهم: زیارت کند امام حسینعلیه‌السلام را

دهم: بخواند دعاى ندبه را که بعد از این بیاید انشاءالله تعالى و سیّدبن طاوس فرموده که چون از دعا فارغ شود به سجده رود و بگوید: اَعُوذُ بِکَ مِنْ نارٍ حَرُّها لا یُطْفى وَجَدیدُها لا یَبْلى وَعَطْشانُها لا یَُرْوى

پس بگذارد گونه راست را و بگوید :اِلهى لا تُقَلِّبْ وَجْهى فى النّارِ بَعْدَ سُجُودى وَتَعْفیرى لَکَ بِغَیْرِ مَنٍّ مِنّى عَلَیْکَ بَلْ لَکَ الْمَنُّ عَلَىَّ

پس بگذارد گونه چپ را وبگوید: اِرْحَمْ مَنْ اَساَّءَ وَاقْتَرَفَ وَاسْتَکانَ وَاعْتَرَفَ

پس برگردد بحال سجده و بگوید: اِنْ کُنْتُ بِئْسَ الْعَبْدُ فَاَنْتَ نِعْمَ الرَّبُّ عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِکَ فَلْیَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِکَ یا کَریمُ 

 پس صد مرتبه بگوید: اَلْعَفْوَ الْعَفْوَ ابن مشهدی، المزار الکبیر ص ۶۴۳، علامه مجلسی، بحارالأنوار، ج ۹۷، ص ۴۴۸. 

آنگاه سید فرموده: وَلا تَقْطَعْ یَوْمَکَ هذا بِالْلَّعْبِ وَالاِْهْمالِ وَاَنْتَ لا تَعْلَمُ اَمَرْدُودٌ اَمْ مَقْبُولُ الاْعْمالِ فَاِنْ رَجَوْتَ الْقَبُولَ فَقابِلْ ذلِکَ بِالشُّکْرِ الْجَمیلِ وَاِنْ خِفْتَ الرَّدَّ فَکُنْ اَسیرَ الْحُزْنِ الطَّویلِ. سید بن طاوس، مصباح الزائر ص ۵۶

روزه‌هاى این ماه

در بعضى روایات روزه شش روز بعد از عید وارد شده است. و در روایات دیگرى آمده است که روزه سه روز بعد از این دو عید مطلوب نیست. بهمین جهت این شش روز، از سه روز بعد از عید شروع می‌گردد.
نیز روایت شده است که: ((روزه ماه رمضان و شوال و هر چهارشنبه و پنجشنبه جانشین روزه روزگار بوده و کسى که این مقدار روزه بگیرد، وارد بهشت می‌شود)).

المراقبات ، اعمال ماه شوال