امام حسن عسگری (ع) :: أَشَدُّ النَّاسِ اجْتِهَاداً مَنْ تَرَكَ الذُّنُوب ‏

سخت‏ كوش‏ ترين مردم كسى است كه گناهان را ترك كند

تحف العقول ص : 486

خانه :: قرآن

قواعد روخوانی قرآن ( بخش پنجم)

گروه : روخوانی

 خواندن از ابتدای همزه ی وصل:

در بخش حروف ناخوانا با همزه ی وصل (  ) آشنا شدیم و دانستیم  زمانی  که در میان 2 کلمه قرار گیرد خوانده نمیشود و فقط  کلمه ی اول و دوم را به هم وصل میکند. مانند: وَالمِیزَان.

در این بخش می آموزیم اگر از ابتدای همزه ی وصل تلاوت آغاز شود، همزه ی وصل با چه حرکتی  خوانده میشود.

1- در کلماتی که همزه ی وصل ( ا ) همراه ( ل) میباشد در صورت خواندن از ابتدای آن کلمه، ( ا ) با حرکت فتحه (ــَــ ) خوانده می شود. مانند: الحَمدُلِلَه که خوانده میشود اَلحَمدُلِلَه


تمرین اول: کلمات زیر را از ابتدای همزه ی وصل بخوانید

 

2- همزه ی وصلی که بر سر اسم آمده است در صورت خواندن از ابتدای همزه ی وصل با کسره خوانده میشود. مانند: اسمُ که خوانده میشود اِسمُ

 اسمها شامل( اسم، ابن، ابنَتَ، امرَأَ، امرَأَتِی، اثنَا ) می باشد.

تمرین دوم : کلمات زیر را از ابتدای همزه ی وصل و با توجه به اسم بودن آنها بخوانید

ابْنَهَا ـ  اثنَی عَشَرَ ـ اسْمُهُ ـ  امْرِئٍ ـ  اثْنَانِ ـ  اثْنَتَی ـ  ابْنَتَ ـ  امْرَأَتُ العَزِیزِ ـ  امْرَتِی

3- هرکاه بخواهیم تلاوت را از همزه ی وصل شروع کنیم که ( ا )همراه ( ل ) نیامده باشد و جز هیچ کدام از اسمهای بالا هم نباشد، فعل یا مصدر است. برای تشخیص حرکت( ا )، اولین حرف متحرک (صدادار) بعد از همزه ی وصل را مشاهده میکنیم اگر فتحه یا کسره بود همزه ی وصل

با حرکت کسره و اگر ضمه بود همزه ی وصل با حرکت ضمه خوانده میشود. مانند: استَکبِر که خوانده میشود اِستَکبِر، ا کتُب که خوانده میشود ا ُکتُب

تمرین سوم : کلمات زیر را با دقت بخوانید:

تمرین چهارم: عبارتهای زیر را تلاوت کنید.

وقف :

همه مى دانـیم كه هر انسانى در هنگام صحبت كردن و یا خواندن عباراتى ناچار است براى نفس تازه كردن ، كلام خود را قطع و پس از تازه كردن نفس به صحبت یا خواندن خود ادامه دهد.این ایستادن و نفس تازه كردن را (وقف ) مى گویند. بـراى اینكه جمله ما ناقص نباشد باید جاى مناسبى براى وقف كردن انتخاب كنیم . اگر جاى مناسبى براى وقف كردن انتخاب نكنیم بعضى وقتها معناى جمله عوض مى شود. براى اینكه خوب روشن شود كه چگونه وقف بیجا معناى كلمه را عوض مى كند، به این جمله توجه كنید.(بخشش لازم نیست اعدامش كنید)اگر بـعد از كلمه (بخشش ) وقف كنیم معناى جمله چه مى شود؟ بله معناى آن این مى شود كه او را رها كنید برود. حال اگر بعد از كلمه (نیست ) وقف كنیم معناى آن چه مى شود؟ بله معناى آن مى شود كه او را بكشید.

در خوانـدن قرآن نـیز باید جایى وقف كنیم كه معناى جمله تمام باشد؛ ولى از كجا بفهمیم كه جمله تمام شده است ؟
براى ما كه عربى نمى دانیم ، علامت هایى گذاشته اند تا بفهمیم كجا مى شود وقف كرد؛ ولى قبل از آشنایى با آن علامتها لازم است با شیوه هاى وقف كردن بر آخر كلمه ها آشنا شویم :

1ـ وقف بدون تغییر: اگـر حـرف آخر كلمه داراى علامت سكون (ـْ) یا صداى كشیده (ا ، اى ، وُ) باشد هیچ تغییرى در آن داده نمى شود و به همان صورت خوانده مى شود.مانند:
قـُمْ فـَاَنـْذِرْ ـ وَ رَبَّكَ فـَكـَبِّرْ ـ وَالضُّحـى ـ فَانْطَلَقا ـ وَادْخُلى جَنَّتى ـ اَفَعَصَیْتَ اَمْرى ـ وَ لا تُسْرِفُوا ـ اَلاّ تُقاتِلُوا

2ـ وقف ابدال
1ـ  اگر حرف آخر كلمه تاء گرد (‍ة ـ ة ) باشـد هنگام وقف بـه هاء ساكن (‍ه ـ ه ) تبدیل مى شود.

 

2 ـ  اگر حرف آخر كلمه داراى تنوین فتحه (ـًـ) باشد تبدیل به صداى (ا) مى شود، مانند:

 

 

3- وقف اسکان: اگـر حـرف آخـر كـلمـه داراى صـداى كـوتـاه (ـَ ـِ ـُ) و یـا تـنوین ( ـٍ ـٌ) باشد، هنگام وقف با علامت سكون خوانده مى شود. مانند:

 

 

آشنایی با علائم وقف
دردرس قبل توضیح دادیم كه وقتى مى توانیم وقف كنیم كه معناى جمله تمام باشد و چون ما معناى عربى را نمى دانیم با قرار دادن علامتهایى ما را راهنمایى كرده اند. در این درس با این علامتها آشنا مى شویم .

 

(م ) نشانه وقف لازم : با دیدن این علامت باید حتما وقف كنیم .
(لا) نشانه وقف ممنوع : با دیدن این علامت اصلا نباید وقف كنیم .
(قلی) یا(ط) نشانه وقف مطلق : با دیدن این علامت مى توانیم وقف كنیم و وقف آن خوب است(وصل آن هم اشکالی ندارد)
(ج ) نشانه وقف جایز: با دیدن این علامت اگر خواستیم مى توانیم وقف كنیم و اگر نخواستیم وقف نمى كنیم .
(صلی) یا (ز) نشانه وقف مجوَّز: با دیدن این علامت اگر وقف نكنیم بهتر است .(وقف آن هم اشکالی ندارد)
(ص ) نشانه وقف مرخَّص : با دیدن این علامت اگر نَفَسمان نرسید مى توانیم وقف كنیم .

(   ) نشانه وقف معانقه: با دیدن این علامت فقط میتوانیم برروی یکی از آنهاوقف کنیم( وصل آن هم اشکالی ندارد)

 التقاء ساکنین:

در درسهای گذشته آموختیم که حرف ساکن و بدون حرکت با کمک حرف حرکت دار قبل از خود خوانده میشود. اما گاهی دو حرفساکن کنار هم قرار میگیرند که خواندن حرف ساکن دوم غیر ممکن میشود.در این حالت حرف ساکن اول را (کسره) میدهیم تا خواندن سهل وآسان شود.

نکته: در بعضى از آیات قرآن زیر حرف تنوین دار نونى با علامت كسره (نِ) قرار داده اند که نشانگر قاعده ی التقا ساکنین است.

 پس هرگاه آخر كلمه اى تنوین باشد و بعد از تنوین حرفى با علامت سكون یا تشدید قرار گیرد، دو حرف ساكن در خواندن نزد هم واقع مى شوند.
مانند: فِسْقٌ الْیَوْمَ كه مى شود فِسْقُ نْ الْیَوْمَ  در اینجا براى اینكه حرف ساكن بعد از تنوین خوانده شود، نون تنوین را با صداى كسره (ـِ) مى خوانیم به این نحو : فِسْقُ نِ الْیَوْمَ

 تمرین:  كلمات زیرا را باتوجه به قاعده ای که آموختید بخوانید: