خانه :: قرآن

قواعد روخوانی قرآن ( بخش سوم)

گروه : روخوانی

کلمات در عربی به کمک صداها و علامات خوانده میشوند.که در بخش دوم باصداها آشناشدیم در اینجابا علامات در قرآن آشنا خواهیم شد.

1ـ علامت سکون:
گاهی حرف هیچ یک ازصداهای کوتاه و کشیده راندارد،در این صورت روی حرف علامت سکون ( ـْ ) می گذارند، و به آن حرف ساکن(بی صدا)گفته میشود. از آنجا که حرف ساکن را نمیتوان به تنهایی خواند،با کمک حرف صدادار قبلش در یک بخش خوانده می شود.
 مانند: اَنْ ـ خُذْ ـ مِنْ ـ كُنْ ـ لَمْ ـ ذُقْ ـ قُلْ ـ قُمْ
نـكـتـه : هـرگـاه بـعـد از صـداى (ـَ ) ، (واو) یا (یاء) بیاید كه داراى سكون باشد (واو) و (یاء) باید به نرمى خوانده شوند. مانند: كیف ـ غیر ـ یوم ـ سوف



در ایـن مـوارد بـایـد دقـت كـنـیـم كـه صـداى ( اَ ) قـبـل از سـكـون تمایل به صداى ( اُ ) یا ( اِ ) پیدا نكند.

تمرین اول: كلمه هاى زیر را بخش بخش بخوانید:

 

تمرین دوم :كـلمـه هـاى زیـر را پیوسته بخوانید:

 

تمرین سوم: آیات زیر را  بخوانید:

وَ لَقـَدْ اَرْسـَلْنـا فـیـهـِمْ مـُنـْذِریـنَ(73 / صافات )

 اِنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ لاَِنْفُسَكُمْ وَ اِنْ اَسَاْتُمْ فـَلَهـا (سوره اسـراء، آیه 7 )

وَ نـَحْنُ اَقْرَبُ اِلَیْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ فَلَوْلا اِنْ كُنْتُمْ غَیْرَ مَدینینَ ـ تـَرْجـِعـُونـَهـا اِنْ كـُنْتُم صادِقینَ(سوره واقعه، آیات 85 تا 88 ) فَاَیْنَ تَذْهَبُونَ(سوره تکویر، آیه 26)

مالَكُمْ كَیْفَ تـَحـْكـُمـُونَ(سوره قلم، آیه 36 )

 وَ اَبـْصـِرْهُمْ فَسَوْفَ یُبْصِرُونَ(سوره صافات، آیه 179 )

 قالَ فیها تَحْیَوْنَ وَ فیها تَمُوتُونَ وَ مِنْها تُخْرَجُونَ(سوره اعراف، آیه 25 ).

نکته مهم:گاهی در قرانهای با رسم الخط عثمان طه علامت سکون نوشته نمیشود وحرف ساکن هیچ علامتی ندارد مانند:من قبلک

2ـ تشدید:  وقـتـى دو حـرف مانند هم ، پشت سر هم قرار بگیرند و اولى ساكن و دومى صدادار باشد،خواندن کلمه سخت میشود.مانند: (بننا )برای برطرف کردن این سختی،اولى را نـمـى نویسند و به جاى آن روى حرف بعدى این علامت (ـّ) را كه تشدید نام دارد، مى گذارند تا بفهمانند كه این حرف باید با شدت و محكم ادا شود.به حرف باعلامت تشدید مشدد میگویند. پس دقت داشته باشید حرف مشددرا یکبارولی محکم وباشدت تلفظ میکنیم.

تمرین اول: براى آشنایى بیشتربا این علامت، کلمات زیررا که بهصورت بخش بخش ومشدد اورده شده را بادقت بخوانید:

 

تمرین دوم : كلمه هاى زیر را بخوانید:

 

 

تمرین سوم : آیات زیر را بخوانیدوبه تلفظ کلمات مشدد آن دقت کنید:
وَ مـا تُجْزَوْنَ اِلاّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(سوره صافات، آیه 39)

 

 رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِما فى نُفُوسِكُمْ(سوره اسرا، آیه 25)

 نـَحـْنُ خـَلَقـْنـاكـُمْ فَلَوْلا تُصَدِّقُونَ(سوره واقعه، آیه 57)

اَفَلاتَذَكَّرُونَ(سوره صافات، آیه 155)  وَ اِنَّ عَلَیْكُمْ لَحافِظینَ(سوره انفطار، آیه 10)

 اِنّا كُنّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(سوره جاثیه، آیه 25)

وَ اِنَّ رَبَّكَ لَیَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُوُرهُمْ وَ ما یُعْلِنُونَ(سوره نمل، آیه 74)

 وَ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ یَحْشُرُهُمْ(سوره حجر، آیه 25) قُمْ فَاَنْذِرْ(سوره مدثر، آیه 2)

وَ رَبَّكَ فـَكـَبِّرْ(سوره مدثر، آیه 3) وَ ثـِیـابـَكَ فـَطـَهِّرْ(سوره مدثر، آیه 4) .

3ـ تنوین:  تـنـویـن  نـون سـاكـنـى است كه در آخر بعضى از كلمه هانوشته نشده ولى خوانده مى شود، و نشانه آن تكرار علامت صداى حرف مى باشد.مانند:کتاب (کتابن)
تنوین بر سه قسم است :
تنوین فتحه ، تنوین كسره و تنوین ضمه .

 تنوین هاى سه گانه را مى توان به شكل هاى زیر نمایش داد.
تنوین فتحه ـَ + نْ  میشود : ـً  به این تنوین،تنوین نصب میگویند.
تنوین كسره ـِ + نْ میشود : ـٍ  به این تنوین،تنوین جر میگویند.
تنوین ضمه ـُ + نْ میشود : ـٌ  به این تنوین،تنوین رفع میگویند.
كلمه هاى زیر را به دقت بخوانید :

 

نـكـتـه : مـعـمـولاً در آخر كلماتى كه به تنوین فتحه ختم مى شوند. الفى آورده مى شود که این الف ناخوانااست مانند: (كـِتـَابـاً) و ایـن بـدان جـهـت اسـت كـه در هـنـگـام وقف باید به صورت الف مدى خوانده شوند: (كِتَابًا)
در سه مورد زیر الف آورده نمى شود:
1ـ كـلمـاتـى كـه بـه تـاء گـرد خـتـم شـونـد مـانـنـد: (رَحـْمـَةً ، حـَیـوةً )

 

 2ـ كـلمـاتـى كـه الف مـدى آنـهـا بـه صـورت یـاء نـوشـتـه شـده بـاشـد مثل (هُدًى

3ـ بـعـضـى از كـلمـاتـى كـه بـه هـمـزه خـتـم مـى شـونـد مثل (جَزَاءً) تمرین 1

تمرین اول: كلمه هاى زیر را بخش بخش بخوانید:

 

تمرین دوم : كلمات تنوین دار آیات زیر را بخوانید:
قـالَ رَبِّ اِنـّى دَعـَوْتُ قـَوْمـى لَیـْلاً وَنـَهـارًا(سوره نوح، آیه 5 )

 

اِنّى اَخافُ عَلَیْكُمْ عَذابَ یَوْمٍ عَظیمٍ(سوره شعراء، آیه 135)

اِنَّ رَبـّى رَحـیـمٌ وَدُودٌ(سوره هود، آیه90) ما لَكُمْ لاتَرْجُونَ لِلّ هِ وَ قارًا(سوره نوح، آیه13)

وَ قَدْ خَلَقَكُمْ اَطـْوارًا(سوره نوح، آیه14)

مـَنـّاعٍ لِلْخـَیـْرِ مـُعـْتـَدٍ اَثـیمٍ(سوره قاف،آیه 25) وَ ما اَهْلَكْنا مِنْ قَرْیَةٍ اِلاّ وَ لَها كِتابٌ مـَعـْلوُمٌ(سوره حجر، آیه 4)

جـَزاءً مـِنْ رَبِّكَ عـَطـاءً حـِسـابـًا(سوره نباء، آیه 36)

 اِنّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا یَوْمًا عَبُوسًا قـَمـْطـَریرًا(سوره انسان، آیه 10)

 وَ یُمْدِدْكُمْ بِاَمْوالٍ وَ بَنینَ وَ یَجْعَلْ لَكُمْ جَنّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَكُمْ اَنْهارًا(سوره نوح، آیه 12)

وَ اَنْزَلْنا اِلَیْكُمْ نُورًا مُبینًا(سوره نساء، آیه 174) وَیْلٌ لِكُلِّ اَفّاكٍ اَثیمٍ(سوره جاثیه، آیه 7)

4ـ مد: در درسهای گذشته با صداهاى كشیده آشنا شدیم . و دانستیم که اندازه ی طبیعی کشش صداهای کشیده به اندازه 2حرکت است. اما بعضى وقتها باید صداى كشیده را بیشتر از حد معمول و طبیعی آن بکشیم كه در این صورت با این علامت ( ـَّ ) مشخص مى شود. اسم این علامت مدّ است زمانی این علامت روی صداهای کشیده قرار میگیرد که بعد از صداهای کشیده ی (سکون، تشدید، و یا همزه) باشد، در این صورت ما باید صدای کشیده را بیش از حد معمول آن بکشیم که این اندازه ی کشش از 4 تا 6 حرکت متفاوت است. در بحث تجوید با مد و انواع آن بیشتر آشنا خواهیم شد.

تمرین اول: كـلمـه هـاى زیـر یك بار بدون علامت مدّ و بار دیگر با علامت مدّ نوشته شده در خواندن آنها دقت كنید:

 

تمرین دوم: كلمه هاى زیر را بخوانید و به علامت مد در آنها دقت کنید:

 

 

تمرین سوم:آیات زیر را بادقت ورعایت قاعده ی مد در صداهای کشیده بخوانید:
قُلْ اسِنّى لاَّ اَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَ لا رَشَدًا(سوره جن، آیه 21)

 

 وَ فىَّ اَنْفُسِكُمْ اَفَلا تُبْصِرُونَ(سوره ذاریات، آیه 21)

 اِنَّ هذا کانَ لَكُمْ جَز اَّءً وَکانَ سَعْیُكُمْ مَشْكُورًا(سوره انسان، آیه 22)

جَزاَّءً مِنْ رَبِّكَ عَطاءً حِسابًا(35 / نـباء)

وَ جَعَلْنا فیها رَواسِىَ شامِخاتٍ وَ اَسْقَیْناكُمْ ماَّءً فُراتاً(سوره مرسلات، آیه 27)

اِنْ هِىَ اِلاّ اَسْماءٌ سـَمَّیـْتـُمـُوهـاَّ اَنـْتـُمْ(سوره نجم، آیه 23)

فَبِاَىِّ آلاَّءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ـ مُدْهاَّمَّتانِ(سوره رحمن، آیه 65 و 66)

وَ اِذْ اَخـَذْنا مـیـثاقـَكـُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماَّءَكُمْ وَ لا تُخْرِجوُنَ اَنْفُسَكُمْ مِنْ دِیارِكُمْ ثُمَّ اَقْرَرْتُمْ وَ اَنْتُمْ تَشْهَدُونَ(سوره بقره، آیه 84)