خانه :: احکام

احکام مداحی

گروه : احکام هیات و عزاداری

1ـ مستند خوانی در روضه ها

سوال 1 ) در بعضى از هيأت‏هاى مذهبى مصيبت‏هايى خوانده مى‏ شود که مستند به مقتل معتبرى نيست و از هيچ عالم يا مرجعى هم شنيده نشده است و هنگامى که از خواننده مصيبت از منبع آن سؤال مى ‏شود، پاسخ مى‏ دهند که اهل بيت(عليهم‌السلام) اينگونه به ما فهمانده ‏اند و يا ما را راهنمايى کرده ‏اند و واقعه کربلا فقط در مقاتل نيست و منبع آن هم فقط گفته ‏هاى علما نمى‏ باشد بلکه گاهى بعضى از امور براى مدّاح يا خطيب حسينى از راه الهام و مکاشفه مکشوف مى‏ شود، سؤال اين است که آيا نقل وقايع از اين طريق صحيح است يا خير؟ و در صورتى که صحيح نباشد، تکليف شنوندگان چيست؟



 جواب 1 : نقل مطالب به‌صورت مزبور بدون اينکه مستند به روايتى باشد و يا در تاريخ ثابت شده باشد، وجه شرعى ندارد و تکليف شنوندگان نهى از منکر است به شرطى که موضوع و شرايط آن نزد آنان ثابت شده باشد. ( حضرت آیت الله خامنه ای رساله اجوبه الاستفتاات، س 1459 و 1446)  نکته مهم : وقتی مقام معظم رهبری در تعیین وظایف شنوندگان از عبارت نهی از منکر استفاده میکنند میتوان نتیجه گرفت شاید خواندن روضه های غیر مستند نه تنها ثوابی ندارد بلکه یک کار غیر شرعی و منکر محسوب میشود که شنوندگان وظیه نهی از منکری را دارند.

سوال 2 ) خواندن‌روضه‌ بي‌اساس، يا مشكوك‌ توسط مدّاح ويا سخنران، چه‌حكمي دارد؟ و ما چه وظيفه‌اي داريم؟

جواب 2) خواندن روضه بي اساس جائز نيست. و اگر دروغي از ذاكرين بشنويد بر حسب وظيفه شرعي بايد به عنوان نهي از منكر به خود گوينده تذكر دهيد و همه مكلّفين اين وظيفه را دارند. برگرفته از كتاب « گفتمان عاشورايي» اثر آيت الله العظمي صافي»

 

2ـ بکار نبردن کلمات و عبارات نا مناسب

سوال 3 )  به کار بردن اسم حیوانات مانند سگ و استخوان و ... در اشعار مداحی چه حکمی دارد. (با این توجیه که میخواهند ارادت خود را به اهل بیت نشان بدهند یا میگویند این کلمات استعاره است)
جواب 3 : شكي نيست برخي از اشعار و حركاتي كه امروزه مرسوم شده، مورد تاييد نيست. اشعار غلو آميز، شرك آلود و نامناسب با شان و منزلت اهل بيت حرام است و جايي در عزاداري صحيح ندارد. همچنین حركاتي كه منزلت انساني شيعيان را زير پا مي گذارد، مانند در آوردن صداي حيوانات و ... همچنين در عزاداري بايد مراقب بود از حركاتي كه باعث ايجاد حساسيت و تهمت به شيعه مي شود، اجتناب كرد.) آيت الله خامنه اي، رساله اجوبه الاستفتاات، س 1446 )

مرحوم آیت الله فاضل لنكرانی میفرماید: هر عملی كه موجب وهن مذهب شود جایز نیست. (مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید، ج3، ص32)

و حضرت آیت الله مكارم شیرازی میفرماید: عزاداری حضرت اباعبدالله از افضل قرباتست ولی به كار بردن الفاظ نامناسب به ائمه موجب وهن مذهب شده و مناسب این مراسم نیست(مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید، ج3، ص34)

سوال 4 ) خواندن شعرهایی همچون شعر (منم سگ حسین, تویی ارباب حسین) در عزاداریها و مولودی ها چه حكمی دارد؟

جواب4 : از هر كلام و كاری كه موجب وهن مذهب است باید اجتناب شود و اشعاری خوانده شود كه حاوی مطالب صحیح در مقام بلند ائمه و یا مصائب آنها و نیز زنده كننده اهداف آنها باشد. (ر.ك استفتائات امام (ره), ج3, ص579 عزاداری)

سوال: 5 - آيا آوردن واژه هايي چون ( كلب ،سگ، ديوانه ) درمدح غلامان اهل بيت( عليهم السلام ) جايز است ؟
پاسخ: 5- البته با الفاضي كه درشأن آن بزرگواران نيست ،نبايد مدح كنند والفاظ مناسبتر فراوان است. (مسائل جديد از ديدگاه علما ومراجع تقليد ،ص 42 ،ج 1 )

سوال 6 ) در برخي از جلسات مذهبي و عزاداري براي اظهار نهايت تذلّل در برابر اهل بيت عليهم السلام عدّه‌اي صداي حيوانات مانند سگ از خود در مي‌آورند. حكم شرعي آن را بيان فرماييد؟

جواب6 : چون در انظار بعضي موهن است سزاوار است اظهار ارادت و ولايت خود را در صورت‌هاي جالب و تحسين‌آميز انجام دهيد.  ( برگرفته از كتاب « گفتمان عاشورايي» اثر آيت الله العظمي صافي)

3ـ بکار نبردن الحان و سبک های نا مناسب

مرحوم شیخ انصاری در مکاسب محرمه در پاسخ به کسانی که می گویند غنا می تواند زمینه گریه کردن را فراهم نماید، می فرماید: چنین شیوه ای نمی تواند مقدمه مستحب یا مباح قرار گیرد و باید به عموم ادله حرمت غنا تمسک نمود .) مکاسب محرمه، رحلی، ص 39).

مرحوم حاج شیخ عباس قمی رحمه الله در منتهی الآمال می فرماید: عزاداران امام حسین علیه السلام بر وجهی سلوک کنند که زبان نواصب دراز نشود و از استعمال محرمات از قبیل غنا که غالبا نوحه ها خالی از آن نیست و حکایات ضعیفه مظنونة الکذب احتراز نمایند و شیطان را در این عبادت بزرگ راه ندهند(  منتهی الامال، ج 1، ص 468)

سوال 7 : امروزه باب شده كه در هیأت، نوحه را به سبك آهنگهای غربی میخوانند، آیا مشكل دارد؟

پاسخ 7 : آنچه موجب وهن عزاداری است باید، اجتناب شود. استعمالات آلات موسیقی در عزاداری خالی از اشكال نیست مطلقا. (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ص 40، ج 1)

سوال: 8 - امروزه باب شده كه درهيأت، نوحه را به سبك آهنگهاي غربي مي خوانند، آيا مشكل دارد ؟

پاسخ: 8 - آنچه موجب وهن عزاداري است بايد، اجتناب شود(. مسائل جديد از ديدگاه علما ومراجع تقليد ،ص 40 ،ج 1 )

سوال 9 ) آيا مداحي كه با ريتم موسيقي و به صورت غنا‌ خوانده شود حرام است؟

جواب 9) بلي؛ حرام است. (« گفتمان عاشورايي» اثر آيت الله العظمي صافي)

سوال 10) بعضي از مداحان به گونه‌اي ذكر حسين حسين مي‌گويند كه موجب شور و هيجان مي‌گردد و همراه با سينه زدن و گريه كردن، جست و خيزي در جمعيت، ايجاد مي‌شود. آيا اين كار صحيح است؟

جواب 10) اگر نوحه خواني و مداحي به صورت غنا باشد حرام است. . برگرفته از كتاب « گفتمان عاشورايي» اثر آيت الله العظمي صافي

  سوال 11) مداحان در اثناي دعاي كميل و ندبه و زيارت عاشورا، اشعار يا روضه مي‌خوانند، اين كار چه حكمي دارد؟

جواب 11) بهتر است دعاهاي وارده را بدون اين كه در اثناي آنها شعر و يا چيز ديگري خوانده شود بخوانند ولي خواندن روضه صحيح در بعضي مواضعي كه مناسب دعاست اشكال شرعي ندارد؛ بلي اگر طوري در اين كار، افراط شود كه از صورت دعا خواندن خارج شود معلوم نيست ثواب آن دعا را داشته باشد. برگرفته از كتاب « گفتمان عاشورايي» اثر آيت الله العظمي صافي

استعمالات آلات موسيقي در عزاداري خالي از اشكال نيست مطلقا.مسائل جديد از ديدگاه علما ومراجع تقليد ،ص 40 ،ج

سوال : بالا و پايين پريدن در هنگام عزاداري و سينه زني كه به هروله معروف شده است، چه حكمي دارد؟

جواب: عزاداري‌ها بايد به شكل متعارف باشد و انجام اعمال و حركات غيرمتعارف، موجب وهن و نيز سبب بدآموزي است

برگرفته از جلد سوم كتاب « اندیشه های ناب » اثر آيت الله مظاهری»