امروز : شنبه, 26 آبان 1397 - ۸ ربیع الاول ۱٤٤۰
خانه :: آموزش مداحی

جلسۀ پنجم : اقسام مجالس مداحی

  اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم ! بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ ؛ « رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلي » اللّهُمَّ کُنْ لِوَلیِّکَ الحُجَّه ابْنِ الحَسَنْ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلی آبائِهِ فِي هذِهِ السَّاعَةِ وَفِي کُلِّ سَاعَةِ وَلِیـَّاً وَحافِظاً وَ قائداً وَ ناصِراً وَ دَلیلًا وَعَیناً حَتَّی تُسکِنَهُ اَرْضَکَ طَوعاً وَ تُمَتـِّعَهُ فِیها طَوِیلاً!

در پنجمین جلسه از مباحث اصول و فنون آموزش مداحی می پردازیم به انواع مجالس مداحی؛ بطور کلی جلسات مداحی در یک تقسیم بندی کلی به شش دستۀ زیر تقسیم می شود:

1ـ مجالس مناسبتی                  2ـ مجالس هفتگی هیأت              3ـ مجالس ادعیه خوانی

4ـ چاوشی خوانی                     5 ـ مجالس ختم                            6ـ مجالس عروسی

جلسه چهارم؛ انواع مداحی؛ حفظ اشعار و جایگاه آن در مداحی

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ؛ « رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلي؛ اللّهُمَّ کُنْ لِوَلیِّکَ الحُجَّه ابْنِ الحَسَنْ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلی آبائِهِ فِي هذِهِ السَّاعَةِ وَفِي کُلِّ سَاعَةِ وَلِیـَّاً وَحافِظاً وَ قائداً وَ ناصِراً وَ دَلیلًا وَعَیناً حَتَّی تُسکِنَهُ اَرْضَکَ طَوعاً وَ تُمَتـِّعَهُ فِیها طَوِیلاً!

الف) انواع مداحی (روش‌های مختلف مداحی):

1ـ دكلمه خواني:  دكلمه خواني يكي از روش‌های مؤثر مداحي مي­ باشد كه البته مي­توان آن را جزئي از روش‌های ديگر هم در نظر گرفت. دكلمه خواني يعني اينكه خواننده بدون استفاده از سبك و دستگاه­ هاي صوتي اشعار و مطالب خود را بخواند. بسياري از مداحان ديده مي­ شوند كه بدون سبك مي­ خوانند و به مراتب تأثير كلامشان بيشتر از مداحاني است که با سبک و آهنگ می‌خوانند. گاهي با توجه به شرايط بهتر است شعر به حالت دکلمه‌اي خوانده شود مثلاً جايي که مداحان مختلف خوانده‌اند و مستمع از شنیدن سبک‌های مختلف اشباع شده است ، اينجاست که اگر مداح از روش دکلمه خواني استفاده نمايد خواندنش به مراتب مؤثرتر از خواندن با سبک و آهنگ خواهد بود.

جلسه سوم : اجزاء مختلف اجرای یک مجلس کامل

  اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم ! بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ ؛ « رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلي » اللّهُمَّ کُنْ لِوَلیِّکَ الحُجَّه ابْنِ الحَسَنْ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلی آبائِهِ فِي هذِهِ السَّاعَةِ وَفِي کُلِّ سَاعَةِ وَلِیـَّاً وَحافِظاً وَ قائداً وَ ناصِراً وَ دَلیلًا وَعَیناً حَتَّی تُسکِنَهُ اَرْضَکَ طَوعاً وَ تُمَتـِّعَهُ فِیها طَوِیلاً!

بعد از فرا گیری شرایط و مراحل مختلف تقلید و چگونگی آن حال باید بدانیم که برای اجرای یک مجلس کامل چه چیزهایی را باید مد نظر داشت و رعایت و اجرا نمود.قبل از هر چیز باید بدانیم که یک مداح خوب باید در سطح خود با ارکان مداحی آشنایی مطلوب و قابل قبولی داشته باشد و هر روز باید این اطلاعات خود را افزایش دهد و الا نمی تواند مداح خوبی بوده و پیشرفت قابل قبولی داشته باشد.

جلسه دوم : اولین اقدامات آموزشی؛ معایب تقلید؛ راه کارهای شروع آموزش مداحی

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ؛ « رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلي؛ اللّهُمَّ کُنْ لِوَلیِّکَ الحُجَّه ابْنِ الحَسَنْ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلی آبائِهِ فِي هذِهِ السَّاعَةِ وَفِي کُلِّ سَاعَةِ وَلِیـَّاً وَحافِظاً وَ قائداً وَ ناصِراً وَ دَلیلًا وَعَیناً حَتَّی تُسکِنَهُ اَرْضَکَ طَوعاً وَ تُمَتـِّعَهُ فِیها طَوِیلاً!

بعد از آشنایی مختصر با اصطلاحات؛ تعاریف و اصول و فنون کلی مداحی؛ می پردازیم به شیوه ها و راه کارهای عملی و اجرایی آموزش مداحی، اصولاً آموزش الحان و سبک های مداحی از دو راه زیر انجام می شود:

ـ آموزش و یادگیری گوشه ها و نغمات دستگاه ها ی موسیقی ( ردیف های آوازی ): آموزش گوشه ها و نغمات دستگاه های موسیقی چه در باب مداحی و چه در باب موسیقی سنتی غالبا به یکی از دو روش زیر انجام می شود:

جلسه اول: مقدمات، پیش نیازها، اهداف، تعاریف و اصطلاحات در آموزش مداحی

 اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم ! بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ ؛ « رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏ يَفْقَهُوا قَوْلی » اللّهُمَّ کُنْ لِوَلیِّکَ الحُجَّه ابْنِ الحَسَنْ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلی آبائِهِ فِي هذِهِ السَّاعَةِ وَفِي کُلِّ سَاعَةِ وَلِیـَّاً وَحافِظاً وَ قائداً وَ ناصِراً وَ دَلیلًا وَعَیناً حَتَّی تُسکِنَهُ اَرْضَکَ طَوعاً وَ تُمَتـِّعَهُ فِیها طَوِیلاً!

پیش نیاز های آموزش مداحی : غالبا در دروس دانشگاهی دروسی به نام دروس پیش نیاز تعریف و تعیین می شود که دانشجو قبل از گذراندن این دروس اجازه ورود به دروس اصلی را ندارد؛ بحمدالله امروزه مداحی به یک علم دانشگاهی تبدیل شده است و با پیگیری های انجام شده؛ رشته تخصصی آن نیز در دانشگاه ها ایجاد گردیده است.

جزوه اصول و فنون مداحی ( آموزش مداحی )

فن استنتاج :
در مباحث آموزش مداحی يكى از قوى ترين و بهترين فنون روضه خوانى كه واقعاً نشانه استادى مداح است ، كنار هم گذاشتن دو مطلب و استنتاج مطلب سومى است كه در جايى ذكر نشده و هيچ گونه تضادى هم با دو مطلب اول ندارد بلكه چيزى خارج از ذاتيات دو مطلب اول است كه نتيجه فكر كردن به جوانب و حواشى مطلب اول مى باشد. چون اين مطلب معناى بسيار دقيقى است از چند مثال مدد مى گيريم ؛ در روضه رزم و شهادت حضرت قاسم آمده است : « يكي از لشكريان عُمَرِبنِ سَعد به نام حُمَيْد بْنِ مُسْلِم ،گفته: من در بين لشکريان عُمَرِبْنِ سَعد بودم كه ديدم نوجواني كه صورتش مثل ماه پاره‌اي بود به ميدان آمد، در حالي كه پيراهن درازي به تن داشت و نعليني به پا پوشيده بود كه بند