امام حسن عسگری (ع) :: أَشَدُّ النَّاسِ اجْتِهَاداً مَنْ تَرَكَ الذُّنُوب ‏

سخت‏ كوش‏ ترين مردم كسى است كه گناهان را ترك كند

تحف العقول ص : 486

امروز : دوشنبه, 31 ارديبهشت 1397 - ٦ رمضان ۱٤۳۹
خانه :: کتاب


تاريخ أهل البيت‏؛

موضوع : چهارده معصوم (ع)
ناشر : آل البيت‏؛ قم‏؛
انتشارات :

نام كتاب: تاريخ أهل البيت‏؛ نويسنده: ابن ابى الثلج‏ ؛ وفات: 325 ق‏ ؛ تعداد جلد واقعى: 1؛ زبان: عربى‏ ؛ موضوع: چهارده معصوم عليهم السلام‏؛ ناشر: آل البيت‏؛ مكان نشر: قم‏؛ سال چاپ: 1410 ق‏
موضوع‏ تاريخ اهل البيت:
اين اثر، رساله اى مختصر در تاريخ چهارده معصوم است كه روايت  جهضمى(250 م) اما منسوب به ابن ابى ثلج (325 م) است و پيش از اين در مجموعه نفيسه با عنوان تاريخ ائمه منتشر شده است.
اين رساله در محورهاى مشخصى از هر يك از معصومان سخن گفته است:1- تاريخ وفات 2- فرزندان 3- مادران 4- القاب 5- كنيه ها 6- مدفن 7- باب ها.
مؤلف در هر يك از اين محورها به نام پيامبر يا امام اشاره كرده و گاه در چند كلمه، مطالب خود را بدون سند مجزا بيان مى كند جز آنكه در ابتداى نقل خود گاه راوى اصلى را نام برده است.
اين اثر اخيراً توسط سيد محمدرضا حسينى جلالى تحقيق شده و به صورت كتاب مستقل در آمده كه البته بخشى از آن مقدمه و بخشى هم پاورقى‏ هاست و به نسخه ها و همچنين مطالب مشابه در منابع ديگر اشاره مى كند. وى در مقدمه طولانى كتاب به اسناد آن اشاره كرده كه عبارتند از: ابن خشاب و حسين بن حمدان خصيبى.
جایگاه ؛ شخصیت و زندگانی ابن ابى الثلج بغدادى
اين اثر پيش‏تر به ابن ابى الثلج بغدادى (325 م) نسبت داده مى ‏شد، ليكن محقق معاصر سيد محمدرضا حسينى جلالى اين رساله را به پنج نفر نسبت داده است: 1- نصر بن على جهضمى 2- امام رضا عليه السلام 3- احمد بن محمد فاريابى 4- ابن ابى الثلج بغدادى 5- ابن خشاب.
وى معتقد است با توجه به اينكه بيشتر نصوص كتاب از ائمه اخير نقل شده است به نظر مى رسد اين روايات، اصلى واحد داشته كه افراد مختلف آن را نقل كرده ‏اند و به هر يك از ايشان نسبت داده شده است. جهضمى كه فقط برخى از روايات را نقل كرده از راويان اهل سنت به شمار مى رود. سيد بن طاووس و شيخ حر عاملى اين رساله را به او نسبت داده اند. بر روى نسخه تركى كتاب به نام امام هشتم اشاره شده ولى آن حضرت هم مؤلف اثر نيست بلكه برخى روايات به ايشان مى رسد. سزگين، اين رساله را به فريابى نسبت داده كه او راوى از نصر جهضمى است ولى محقق كتاب، اين نسبت را هم ناتمام مى ‏داند. چهارمين نفرى كه كتاب به او منسوب است ابن ابى ‏ثلج است ولى برخى روايات، از متاخرين وى نيز نقل شده است. همچنين است نسبت كتاب به ابن خشاب يا خصيبى. به هر حال اين نقل در دوره‏هاى مختلف از افراد متعدد نقل شده و مؤلف واحدى ندارد.
منبع: مجموعه سیره معصومین